ĐAU THẦN KINH HÔNG TO (THẦN KINH TỌA)

Đau thần kinh tọa là cảm giác đau dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa. Cơn đau xuất phát từ cột sống thắt lưng, lan ra mặt ngoài đùi, mặt trước cẳng chân, mắt cá ngoài đến tận các ngón chân. Tùy theo vị trí tổn thương mà hướng lan của các cơn đau có thể khác nhau.

Nguyên nhân đau thần kinh hông to:

Thoát vị đĩa đệm là nguyên nhân chính gây đau thần kinh kinh tọa (chiếm 80% các trường hợp). Theo đó, khi đĩa đệm cột sống thoát ra khỏi vị trí bình thường, dây thần kinh tọa sẽ bị chèn ép dẫn tới cảm giác đau buốt. Điều này cũng xảy ra tương tự với những người bị gai cột sống hoặc có khối u hoặc nang nằm trên cột sống.

Các yếu tố nguy cơ:

Tuổi tác: Hầu hết những người bị đau thần kinh tọa ở độ tuổi từ 30 đến 50(độ tuổi lao động).

Trọng lượng: Tăng cân có thể gây áp lực lên cột sống, điều này có nghĩa là dễ bị đau thần kinh tọa khi mang thai hoặc bị thừa cân béo phì.

Bệnh tiểu đường: Bệnh này có thể gây tổn thương thần kinh, từ đó gây ra đau thần kinh tọa.

Tính chất công việc :nếu phải khiêng nhấc vật nặng thường xuyên hoặc ngồi lâu ở một tư thế cũng có thể làm tổn thương đĩa đệm và gây ra đau thần kinh tọa.

Triệu chứng lâm sàng:

– Đau dọc đường đi của dây thần kinh tọa, đau tại cột sống thắt lưng lan tới mặt ngoài đùi, mặt trước ngoài cẳng chân, mắt cá ngoài và tận ở các ngón chân. Một số ít trường hợp chỉ đau dọc chân.

+ Cơn đau có thể rất khác nhau, từ đau nhẹ đến đau nhói, đau hoặc đau dữ dội.Đôi khi nó có thể cảm thấy như một cú giật hoặc điện giật.Nó có thể tồi tệ hơn khi ho hoặc hắt hơi, và ngồi lâu có thể làm nặng thêm các triệu chứng.

-Một số người cũng bị tê, ngứa ran hoặc yếu cơ ở chân hoặc bàn chân bị ảnh hưởng, có thể bị đau ở một phần của chân và tê ở một phần khác.Lâu ngày chân sẽ bị teo nhỏ.

Chẩn đoán:

* Lâm sàng:

– Đau dọc đường đi của dây thần kinh tọa, đau tại cột sống thắt lưng lan tới mặt ngoài đùi, mặt trước ngoài cẳng chân, mắt cá ngoài và tận ở các ngón chân. Tùy theo vị trí tổn thương mà biểu hiện trên lâm sàng có khác nhau: Tổn thương rễ L4 đau đến khoeo chân; tổn thương rễ L5 đau lan tới mu bàn chân tận hết ở ngón chân cái (ngón I); tổn thương rễ L5 đau lan tới lòng bàn chân (gan chân) tận hết ở ngón V (ngón út). Một số trường hợp không đau cột sống thắt lưng, chỉ đau dọc chân.

– Đau có thể liên tục hoặc từng cơn, giảm khi nằm nghỉ ngơi, tăng khi đi lại nhiều.

– Một số nghiệm pháp:

+ Hệ thống điểm đau Valleix

+ Dấu hiệu Lasègue dương tính

+ Các dấu hiệu khác có giá trị tương đương dấu hiệu Lasègue: dấu hiệu Chavany, dấu hiệu Bonnet ….

+ Phản xạ gân xương: Phản xạ gân bánh chè giảm hoặc mất trong tổn thương rễ L4, phản xạ gân gót giảm hoặc mất trong tổn thương rễ S1.

* Cận lâm sàng:

– Chụp X quang cột sống thắt lưng: Ít có giá trị chẩn đoán nguyên nhân. Đa số các trường hợp X quang thường quy bình thường hoặc có dấu hiệu thoái hóa cột sống thắt lưng, trượt đốt sống. Chỉ định chụp X quang thường quy nhằm loại trừ một số nguyên nhân (viêm đĩa đệm đốt sống, tình trạng hủy đốt sống do ung thư…)

– Chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống thắt lưng: Đây là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh quan trọng và có giá trị nhất nhằm xác định chính xác dạng tổn thương cũng như vị trí khối thoát vị, mức độ thoát vị đĩa đệm, đồng thời có thể phát hiện các nguyên nhân ít gặp khác (viêm đĩa đệm đốt sống, khối u, …).

– Điện cơ: giúp phát hiện và đánh giá tổn thương các rễ thần kinh.

Điều trị:

* Điều trị nội khoa

– Chế độ nghỉ ngơi

Nằm giường cứng, tránh các động tác mạnh đột ngột, mang vác nặng, đứng, ngồi quá lâu.

– Điều trị thuốc

+ Thuốc giảm đau: paracetamol, meloxicam, diclofenac…

+ Thuốc giãn cơ: Tolperisone hoặc Eperisone ….

+ Các thuốc khác: Khi bệnh nhân có đau nhiều, đau mạn tính, có thể sử dụng phối hợp với các thuốc giảm đau thần kinh như: Gabapentin, Pregabalin

Các thuốc khác: các vitamin nhóm B hoặc Mecobalamin…

* Điều trị YHCT kết hợp PHCN

-Châm cứu

-Xoa bóp bấm huyệt

-Điều trị bằng máy kéo giãn cột sống

-Điều trị bằng điện từ trường, điện xung, parafin,siêu âm, chiếu đèn hồng ngoại…

* Điều trị ngoại khoa

– Chỉ định khi điều trị nội khoa thất bại hoặc những trường hợp có chèn ép nặng (hội chứng đuôi ngựa, hẹp ống sống, liệt chi dưới…)

Bệnh viên Y học truyền Thái Bình với thế mạnh về Y học cổ truyền đã và đang áp dụng các phương pháp y học cổ truyền kết hợp với các phương pháp vật lý trị liệu, phục hồi chức năng giúp cho bệnh nhân đau thần kinh toạ được điều trị một cách an toàn mà hiệu quả nhất.